Hoe gaat dat in zijn werk?

Inleiding.

Een vijver is een zeer ingewikkeld systeem van allerlei waterplanten en vijverdieren die daar in leven en die afhankelijk zijn van elkaar. Er is geen enkele vijver mogelijk met alleen maar dieren of alleen maar waterplanten, beide zullen er altijd in aanwezig zijn, of u dat wilt of niet wild.

In het kort geef ik u de werking van een vijverbiotoop:

Planten maken zuurstof en gebruiken kooldioxide uit het water (onder waterplanten) of uit de lucht (drijvende en oeverwaterplanten), ze maken organisch materiaal doordat blaadjes afsterven en op de bodem terechtkomen, en ze hebben voedingsstoffen uit het water of uit de waterbodem nodig om te kunnen groeien en natuurlijk licht.

Dieren (van klein tot groot) hebben zuurstof nodig, maken kooldioxide en eten dood organisch materiaal, planten of andere dieren. Bacteriën zijn microscopisch kleine  organismen die één duizendste van een millimeter groot zijn, en die het dood organisch materiaal omzetten in kooldioxide en voedingsstoffen, zoals nitraat, ammonium en fosfaat.
De waterplanten nemen dan weer deze nitraat, ammonium en fosfaat als voedsel voor hun, waardoor de waterplanten weer groeien, en weer organisch materiaal maken.

De bacteriën zijn dus de 'diertjes' die de cirkel rond maken. Ze zijn overal aanwezig, in het water en in de lucht. Ze leven dus van dood organisch materiaal dat voor een deel ook opgelost in het water aanwezig is , maar dat voor het overgrote deel op de bodem van een vijver ligt.

In sterk verzuurd water (bv. verzuurde heidevennen) hebben bacteriën het moeilijk, en verteren ze het organisch materiaal niet zo snel. De hoeveelheid organisch materiaal is bepalend hoe het systeem (ecosysteem) in jouw vijver zich ontwikkeld.

Is er weinig aanwezig dan komt er weinig kooldioxide en voedingsstoffen in het water terecht en kunnen er maar weinig waterplanten leven, vaak ook slechts bepaalde soorten (vb:vleesetende planten).

Mijn ervaring is dat een pH waarde van 6,5 meestal een goede vijver is.

Er zijn weinig zweefalgen, ik bedoel hier mee de in het water zwevende, microscopisch kleine groen algen en ook soms groene soep genoemd, kunnen in zo'n vijver niet leven omdat de voedingsstoffen door de waterplanten worden weg gesnoept en de waterplanten het licht wegvangen voor de algen. De waterplanten werken dus hard om zelf te overleven. Je hebt hier dus helder water in de vijver. Is er nu meer organisch materiaal aanwezig, dan kunnen de waterplanten het wat uitbundiger doen en kunnen er meer soorten groeien.

Dit is meestal de situatie die je in een vijver wil hebben. Maar, pas op. Zit er nu teveel organisch materiaal in de vijver dan komt er zoveel kooldioxide en voedingsstoffen in het water dat de algen het gaan overnemen van de waterplanten. Het water wordt dan troebel (groene soep)en de onderwaterplanten sterven af. Waterplanten die boven het water uitsteken overleven het meestal wel, maar de stengels raken onder water begroeid met een dikke laag algen en diertjes (epifyten).
Overigens geven de oeverplanten nauwelijks zuurstof aan het water af. De bacteriën die al dit organisch materiaal moeten afbreken verbruiken zuurstof. De waterbodem wordt dan al snel zuurstofloos. Dit is verder geen probleem, zolang het water van de vijver zelf maar zuurstof bevat. Hier zorgen de algen wel voor. Maar wanneer er niet voldoende licht is (bijvoorbeeld in de winter onder het ijs) maken de algen geen zuurstof (te koud, te donker) maar vraagt de waterbodem nog wel zuurstof.

Hierdoor kan onder ijs gemakkelijk zuurstofloos water ontstaan, waardoor de vissen doodgaan. Je ziet, je hebt wel wat organisch materiaal nodig, maar niet teveel. En ook niet teveel voedingsstoffen zoals de nitraat, ammonium en fosfaat in het water. Wat het nu nog wat ingewikkelder maakt is dat organisch materiaal ook van buiten de vijver kan komen.

Er waaien altijd in de herfst wel bladeren in de vijver. En voedingsstoffen komen ook direct uit de lucht met de regen mee. De toevoer van organisch materiaal naar de vijver kan je beperken door afgevallen blad van het water te halen voordat de bladeren naar de bodem zakken of een vijvernet over de vijver spannen. Het organisch materiaal in de vijver kan je verwijderen door voorzichtig er bodemmateriaal uit te halen door middel van een stofzuiger zoal de oase pondovac. Ook het snoeien van waterplanten kunnen je overwegen. Je kan het meeste plezier hebben van je vijver als je probeert er een zo natuurlijk mogelijk systeem van te maken, dat zich zoveel mogelijk zelf in stand houdt.

Dit betekent dat je de vijver in eerste instantie zelf probeert te laten uitzoeken, zelf een evenwicht te laat bereiken.