|
In oude boeken las
ik over vijgen die ze in de volksgeneeskunde gebruikten.
 Wat
deden ze dan met die vruchten?
De Oude Egyptenaren legden vijgenbrij op ontstekingen.
De Griekse arts Pedanios Dioscurides schreef in de 1ste eeuw na
Christus: De vijgen worden gekookt en fijn gestampt. Daarna leg
je ze als pleister op het gezwel. Dat doe je bij oorzweren en
halsgezwellen. De vijgen doen de gezwellen vlugger rijpen.
Tegen constipatie gebruikten de Grieken gedroogde vijgen in
verse olijfolie. De kleine pitjes in de vrucht stimuleerden hun
darmwerking. Nadien dronken ze een slok lichte wijn.
Vroeger gebruikten ze vijgen om de binnenkant van het lichaam op
een lentekuur te vergasten. Hiervoor mengden ze 0,5 kg gemalen
vijgen met eenzelfde hoeveelheid gemalen rozijnen. Daar maakten
ze een worst van. Elke morgen sneed betovergrootmoeder er dan
een stukje van af en gaf dat aan haar kinderen. De nuchtere
maagjes genoten.
Voor bronchitis bestond er een andere truc-met-de-vijg. Bij
ademhalingsproblemen legden ze twee vijgen in een glas
brandewijn. Die speelden ze de volgende morgen op de nuchtere
maag binnen. Eén hedendaagse goede raad: speel niet zelf
doktertje als je bronchitis heb. Raadpleeg er een.
In de vijg zit Cardina, een stof die eiwit afbreekt. Vroeger
gebruikten ze vijgen om wormpjes uit de darmen te verjagen.
Het witte vocht dat uit jonge vijgenbladeren komt, maakte
littekens soepeler en mooier.
Maar bezin voor je begint, want Hildegard von Bingen schreef in
de 11de eeuw al: Een gezonde mens die vijgen eet, wordt
onstandvastig, genotzuchtig en wellustig. Nou...
Groeien er ook vijgenbomen bij ons?
Als je denkt dat je naar het buitenland moet verhuizen om van
vijgenbomen te kunnen genieten, vergis je je inderdaad. Ook in
ons wisselvallig klimaat groeien vijgenbomen dat het een lieve
lust is. Je moet alleen weten dat je vijgenbomen moet zoeken in
arme, maar goed gedraineerde grond.
Wil je zelf een vijgenboom planten, dan vergast je hem best op
een ruime schep rijnzand, die je met potgrond vermengt. Leg op
de bodem van de kuil nog wat brokken steenafval en andere,
ecologisch verantwoorde, rotzooi die je kwijt wilt. Daar ben je
dan meteen ook van af.
De vijgenboom houdt van een zonnige plek, liefst uit de wind.
In de winter wil hij een winterjas. Als je een serre of een
tuinhuis hebt, kan hij misschien onder dak overwinteren.
In april voelt de vijgenboom de lente kriebelen en wil hij weer
naar buiten. Zijn vruchten gaan dan flink groeien.
In augustus mag je oogsten. Denk vooral niet dat de smaak minder
goed is dan die van de zuidelijke vijgenbroers.
 Waaruit
bestaat een vijg eigenlijk?
Als je denkt dat de vijg helemaal vrucht is, heb je het mis. De
echte vruchten hoor je tussen je kiezen kraken, als je erop
bijt. Net zoals bij de aardbei. De kleine stippels op de aardbei
zijn de zaadjes.
Een vijgenboom krijgt drie keer per jaar jonge vruchtjes. Enkel
de eerste serie brengt het in ons klimaat tot een goed einde.
In Zuid-Frankrijk schudt de vijgenboom gemiddeld zomaar eventjes
60 kg vijgen uit zijn takken.
Als de verse vijg mals aanvoelt en een druppeltje vocht uit haar
ooghoek plengt, kan ze doorgaan als goed voor gebruik. Als dat
niet het geval is, smaakt ze wat wrang en minder zoet. Ze zit
dan nog in haar puberfaze. Eens in de midlife-crisis is er ook
niet meer veel mee te beginnen. De vijg gaat dan gisten en is
niet langer te genieten. Daarom drogen ze vijgen. Ze liggen dan
dagelijks te genieten van enkele uren zonnebad. Nadien mogen ze
lekker verder uitdrogen in de schaduw.
Na het drogingsproces is het suikergehalte soms verviervoudigd.
Dan is het de ideale vrucht om mee te nemen op lange reizen.
Want vijgen zijn heel voedzaam en gezond. Er zitten vitamines A,
B en C in. Ze bevatten minerale zouten zoals calcium, fosfor en
magnesium. De fructose (suiker) is zelfs voor diabetici
onschadelijk.
Een verse vijg bevat 16 procent suiker, een gedroogde 63
procent. Soms komt de suiker als een wit laagje over de vijg
zijn leren jasje hangen.
Reizigers hebben sinds mensenheugenis als noodrantsoen vijgen
aan een lange draad geregen. Zeker als je met je kameel door de
hete woestijn op stap moet, zijn vijgen handig om mee te nemen.
Heb ik nog nooit moeten doen, zeg je. Gelukkig, want je had ook
nooit vijgen bij je!
Er zijn verschillende soorten vijgen. De kleuren variëren van
groen-geel tot blauw-purper.
Zijn er ook vijgentrucjes?
Om trucjes met vijgen te leren moet je eerst weten dat er
mannelijke en vrouwelijke vijgebomen zijn. De vrouwelijke bomen
zorgen voor eetbare vijgen. Ze krijgen kleine knoppen, die aan
wratten doen denken. Juist, dat klinkt weinig appetijtelijk,
maar goed. De stempel zit binnen in de flesvormige structuur. De
mannelijke boom doet zijn best, maar brengt het niet verder dan
een oneetbare geitenvijg. En nu komt de ongelooflijke truc magic!
Een kleine galwesp maistro Blastophaga psenes zoekt eerst een
mannelijke boom, scharrelt wat rond met het stuifmeel en vliegt
dan naar de vrouwelijke boom. De vlezige bloembodem van de vijg
is hol en heeft aan de onderkant een lokkend gaatje dat op een
oog lijkt. Dat lokt die insecten naar binnen. Die bevruchten,
zonder het te weten de vrouwelijke bloemen achteraan in de
holte.
Als de mannelijke bloemen te ver van hun vrouwelijke collega's
staan, krijgen ze een helpende hand die ervoor zorgt dat de
insecten hun stuifmeel in de damesafdeling deponeren.
Slimmeriken plukken de mannelijke bloemen en hangen die aan de
vrouwelijke boom.
De soorten vijgenstruiken die hier in de tuincentra worden
aangeboden, dragen vruchten door maagdelijke vruchtzetting en
hebben het wespje die in onze regio niet voorkomt dan ook niet
nodig.
Zie ook:
Met de kruidenartikels van Daniëlle
Houbrechts ontdek je de natuurlijke rijkdom in al haar
glorie. Je vindt nog veel meer inspiratie en handige,
praktische tips in de kruidenboeken uitgegeven bij Lannoo. Ontdek
ze allemaal op
www.kruidjes.be
|
Daniëlle
Houbrechts