Scharlei is een van de vele salviavariëteiten, waarvan wereldwijd circa 900 soorten in tropische, subtropische en gematigde streken voorkomen. Het is een tweejarige plant met grote harige bladeren en een kaarsachtige bloeiwijze met kleine blauwe lipvormige bloemen. Hij zaait zich gemakkelijk uit.

Scharlei bloeit van juni tot augustus als opvallende zomerplant die 1 m hoog kan worden. Wanneer je er langs loopt, ruik je zijn kruidige aroma. Sommige mensen beweren dat hij naar mannenzweet ruikt. Anderen vinden dat het om de geur van vers gesneden hooi gaat in combinatie met hars, die aan het aroma van de Griekse retsinawijn herinnert.

Herkomst
Scharlei is als wilde plant inheems in Zuidoost-Europa en Zuidwest-Azië. Hij groeit daar op droge, rotsachtige plekken en bloeit in juli en augustus.
 

Naamgeving
Het woord salvia is afgeleid van het Latijnse salvare en dat betekent genezen.

Plantkenmerken
Scharlei is een kortlevende, meest tweejarige plant, die in het eerste jaar een rozet met behaard, eirond blad vormt . De bloeistengels zijn ± 1 m hoog, groot en rijk vertakt. Zij bloeien in het tweede jaar. De opvallende steunbladen zijn roze, lila of wit, soms enigszins groen getint. De lila bloemen zijn ca. 2,5 cm lang en hebben een bovenlip die sterk naar beneden gebogen is.

Als je met een loep de bovenkant van de bladeren bekijkt, kun je de oliecellen herkennen die de markante geur in zich dragen. Net als de andere saliesoorten worden de lichtpaarse lipvormige bloemen graag door bijen en hommels bezocht. Hij bloeit van juni tot augustus.

Gebruik
Scharlei werd al in de Middeleeuwen gebruikt bij nieraandoeningen, het reinigen van zweren en bij menstruatieproblemen.

Scharlei wordt nog steeds door wijnboeren gebruikt om de bekende muskadellenwijn van zijn kruidige smaak te voorzien. Bierbrouwers versterken ermee de smaak van hun bier.

In de oudheid gebruikte men scharlei al om de stemming te verbeteren door de damp van de bladeren te inhaleren. Daardoor zou ook de creativiteit en het positieve denken gestimuleerd worden. Daarnaast heeft hij een rustgevend effect op de psyche en is daardoor geschikt voor de behandeling van depressies en angsten. In tegenstelling tot de bekende tuinsalie (Salvia officinalis) is hij niet toxisch. Homeopathische en phytotherapeutische scharleipreparaten worden gebruikt bij acne, snijwonden, hoofdroos, ontstoken huid, zweren, hoge bloeddruk, krampen, aandoeningen van de luchtwegen.

De etherische olie wordt gewonnen door waterdampdestillatie van bloemtoppen en  bladeren. Het is een kleurloze tot lichtgele olie met een zoete nootachtige geur.

Scharlei werkt bloeddrukverlagend.