Ongeslachtelijke vermeerdering 

Naast het zaaien zijn er nog methoden om lelies te vermeerderen. De afstammelingen die op deze manier bekomen worden zijn ook volledig identiek aan de moederplant. Dit is zeer interessant om je van je mooiste lelies wat meer bollen te hebben en het kost je alleen een beetje tijd en bovenal geeft het je een grote voldoening als je ze zelf gekweekt hebt. Let wel: als de moederplant ziek is, zullen ook de afstammelingen dezelfde ziekte hebben! 

De volgende methoden kunnen toegepast worden: 

1. Bladokselbolletjes

Van nature worden bij sommige lelies in de bladoksels kleine bolletjes gevormd. Het ene jaar meer dan het andere en naar het schijnt heeft het iets met stress te maken. Na een lange droge periode of extreem hoge temperaturen komt dit meest voor. In september kan je deze bolletjes van de moederplant afnemen en in potjes of zaaibakjes uitplanten, ongeveer 2 cm diep. Afdekken met wat grind (tegen mosvorming) en in een koude serre of gewoon buiten op een beschutte plaats overwinteren. In de volgende herfst uitplanten op hun definitieve plaats. Na 2 of 3 jaar heb je bloeiende planten.

Dit is een heel eenvoudige manier om vlug meer lelies te hebben. Verleden jaar had ik ongeveer 150 nieuwe plantjes die afkomstig waren van 5 volwassen lelies.

2. Broedbolletjes

Lelies dienen om de 3 à 4 jaar uitgegraven en op een andere plaats opnieuw geplant te worden. Dit is nodig omdat de grond uitgeput raakt en besmet kan worden met virussen. Bij het uitgraven zal je zien dat er kleine bolletjes gevormd worden rond de stengel, ter hoogte van de stengelwortels. In feite zijn dat ook bladokselbolletjes, maar die werden gevormd onder de grond en hebben dus ook al eigen wortels. Deze bolletjes kan je voorzichtig wegnemen uit het wortelkluwen en samen met de grote bol (die veel dieper in de grond zit) op een andere plaats uitplanten. Een vijftal bolletjes (of meer) per plant is mogelijk. Omdat deze al een ietwat grotere maat hebben is bloei het daaropvolgende jaar reeds mogelijk.

3. Afnemen van schubben van de bol

Een leliebol is opgebouwd uit schubben die elkaar overlappen en vastzitten aan de grondplaat of wortelplaat. Strikt gezien zijn deze schubben ondergronds ontwikkelde bladeren die niet uitgroeien maar een voedselreserve opslaan, waardoor ze verdikken en vlezig worden. Je ziet het al: als het bladeren zijn kunnen er bolletjes aan groeien…

Je gaat als volgt te werk: graaf de bol uit en verwijder de beschadigde schubben aan de buitenkant. Leg hem een paar dagen op een droge plaats zodat je het vuil en de aarde kan verwijderen. Neem van de buitenkant gezonde schubben weg door ze langzaam weg te trekken van de bol. Zorg ervoor dat ze mooi tegen de grondplaat afbreken. Je mag tot 10 schubben wegnemen van een grote bol. Plant daarna de bol terug op zijn voorziene plaats. Het volgende jaar zal je nauwelijks merken dat je schubben weggenomen hebt en alleen de bloei kan iets minder zijn.

Het verdient aanbeveling om de lelieschubben eerst te behandelen met een fungicide om rotting en ziekten te voorkomen. Gebruik een grondmengsel waarin zo weinig mogelijk organisch materiaal zit. Lavakorrels en vermiculiet zijn volledig anorganisch. Het zijn gesteenten maar vermiculiet wordt op zeer hoge temperatuur verhit waardoor het volume sterk toeneemt en daardoor veel lichter is. Het is daardoor ook volledig steriel. Beide nemen goed water op. Sommigen gebruiken een mengsel van zaaigrond en gewassen grind of alleen vochtig veenmos. Ik gebruik al enkele jaren lavakorrels en met goed resultaat.

Neem een ruime plastieken zak en leg er de schubben in, bedek ze met het vochtig ‘grondmengsel’ en meng de schubben door de grond. Sluit de zak en prik er enkele gaatjes in. Zet ze op een warme (18°) en donkere plaats. Na 3 à 4 weken kan je even controleren of er zich al bolletjes gevormd hebben. Het vormen van de bolletjes kan ook langer duren, dus niet wanhopen. Wanneer de bolletjes bijna zo groot zijn als een erwt is het tijd om ze op te potten of in zaaibakjes op 10 cm van elkaar te planten. Een paar cm grond bovenop is voldoende. In ieder geval moeten deze bolletjes ook een koudeperiode hebben van 6 à 8 weken. Dus overbrengen naar een koude serre(bak) en afwachten tot het lente wordt. De jonge blaadjes zullen vlug verschijnen van zodra het weer wat warmer wordt Een goede verzorging in de zomer is nodig; vooral ervoor zorgen dat de grond niet volledig uitdroogt, want dan is de groei gestopt en duurt het tot het volgende jaar vooraleer er weer bladeren gevormd worden. Het daaropvolgende jaar kan je de bolletjes uitplanten op hun definitieve plaats. Je mag een eerste bloei verwachten in het 3^e of 4^e jaar na het afnemen van de schubben. Van 1 leliebol kan je wel 20 nieuwe bolletjes hebben.

Je ziet het: moeilijk is het niet, je moet alleen een beetje geduld hebben.