Salie / Salvia
officinalis.
Wetenswaardigheden over de plant
Kennen jullie “de koningin” onder de geneeskrachtige planten ?
Dat is Salie en weten jullie ook waarom dat zo is?
De Latijnse werkwoordsvorm voor Salie is “salvare” en vertaald
is dat genezen, helen of zelfs redden, en Salie zelf betekent:
“heil of redding”. Eeuwenlang werd Salie als een wonderplant
beschouwd. Gaan we nu even een stukje terug in de tijd? Van
origine was Salie terug te vinden rond de Middellandse Zee bij de
Grieken en de Romeinen. De Romeinen brachten het mee naar onze
streken. Het kruid was hoog in aanzien bij deze laatste eerder als
geneeskrachtige plant dan als keukenkruid. Het had enerzijds de
kracht om levens te redden (genezing) maar speelde ook een rol bij
het ontstaan van nieuw leven (vruchtbaarheidsdrank): het werd als
dusdanig met de nodige ceremoniën geoogst, zonder ijzeren
gereedschap. In de Middeleeuwen was Salie het middel tegen cholera
en de pest. Verder in de tijd, spreken we hier van de 17de en 18de
eeuw, was Salie een uitstekend ruilmiddel bij onze Nederlandse
buren, in het verre Oosten ruilden ze de Salieblaadjes voor
theeblaadjes.
Salie veelzijdig, want ook in de keuken is dit een gegeerd kruid,
dit vooral om de gerechten beter verteerbaar te maken , zowel bij
vis- als vleesgerechten, echter wel laag gedoseerd gebruiken en
met zo weinig mogelijk andere kruiden gecombineerd, dit om de
eigen smaak volledig tot zijn recht te laten komen. Ons kruid is
een bladhoudende vaste plant met een sterke geur en wrange smaak.
De vierkantige vorm van de stengel verraadt dat deze plant tot de
familie der “Lipbloemigen” behoort. De Romeinen brachten er
reeds hun kazen mee op smaak. Gedroogd en ingevroren bewaart Salie
goed zijn aroma!
Er zijn verschillende soorten Salie waaronder:
Beide soorten kan men duidelijk onderscheiden op de foto. Andere,
minder bekende soorten hebben meer een sierwaarde en worden dan
ook minder gebruikt als keukenkruid.
Standplaats
Op zonnige, droge hellingen en tussen krijtrotsen vinden we Salie
terug in de natuur rond de Middellandse Zee, waaruit we kunnen
afleiden dat we het kruid best een zonnig, liefst beschut plaatsje
in onze tuin geven (tijdens strenge winters kan men de planten
best beschutten). De grond moet kalkrijk en goed gedraineerd zijn.
Kortom, in voedzame, droge grond staat Salie zeker op zijn plaats.
Ook in een vaste planten mixed border komt Salie goed tot zijn
recht, dit dankzij de groengrijze kleur van de plant met
daarbovenop in de zomer nog de mooie paarsblauwe bloemen. Salie is
ook gemakkelijk te kweken in potten op het terras.
Opkweek
Zaaien kan men in maart onder glas. Verspenen in potjes en
eind mei uitplanten in open lucht. Zaaien is wel de minst
gebruikte wijze om nieuwe plantjes te bekomen. Stekken
daarentegen is veel geliefder en efficiënter. Dit doet men door
kruidachtige kopstekken te nemen in de maand september, onder
dubbel glas of plastiekfolie. Na inwortelen van de stekken
oppotten en de stekken laten overwinteren op een beschutte plaats
buiten. In de late lente kan men de stekken uitplanten, dit op een
afstand van 50 cm.
Salie is weinig onderhevig aan ziekten of insecten en daardoor een
gemakkelijk te telen plant.
TIP: door de topscheuten regelmatig weg te knippen - voor
gebruik in keuken,...- blijft de plant langer fris. Dit voorkomt
houtachtige groei wat de levensduur van Salie aanzienlijk
verlengt.
Gebruik in de keuken
Men gebruikt Salie in sauzen en bij vette gerechten (varkensvlees,
eend, schaap ….). Ook vette vissoorten houden van dit kruid, en
denken we even aan “paling in ’t groen”, daar hoort zeker
Salie in!
Kruidenazijn en kruidenolie vragen ook om wat Salie. Een ietsje
gewaagder misschien maar daarom niet minder lekker: beignets met
Salie. Men vermengt de verse salieblaadjes onder het deeg!
Gefrituurde Salieblaadjes worden geserveerd bij pasta’s of als
garnituur bij koude schotels; ook bij Parmaham met een fris
slaatje.
Salie geeft ook de typische smaak aan het Italiaans gerecht
“Saltimbocca”.
Ook in smeerkazen en in vulling van varkens- en kalfsvlees
gebruikt men Salie.
Een receptideetje:
Varkenshaasje met Salie op een groen bedje
Wat hebben we nodig (voor 2 personen)?
· 2 varkenshaasjes
· 1 kg jonge spinazieblaadjes
· 1 teentje knoflook
· 1 takje verse salie
· 150 gr. roomkaas met kruiden
· zout – peper - cayennepeper
· citroensap
Bereiding:
Laat de spinazie doorkoken (3 min.) in wat water. Roer er een
klontje boter door, en kruid met peper, zout en een vleugje
cayennepeper, doe er ook het geperste knoflookteentje bij. Hou
warm.
Hak de salie nu zéér fijn. Bak de varkenshaasjes naar eigen
smaak, kruidt ze met peper en zout, strooi er de gehakte Salie
bovenop, eventueel kan men nog verder op smaak brengen met wat
citroensap.
Leg de warme spinazie op de schotel, leg er de versneden
varkenshaasjes bovenop, daarna kan men boven op het vlees het
roomkaasje gelijkmatig verdelen. Versier met een blaadje Salie.
Dit gerechtje smaakt zalig met een aardappel in de schil, met een
stevig rood wijntje is dit een aanrader om onze winteravonden wat
warmer, knusser en feestelijker te maken.
Geneeskrachtige eigenschappen
Salie wordt vaak gebruikt als mond spoelmiddel omdat het kruid
ontsmettend werkt (aften, ontstoken tandvlees), men vindt het ook
verwerkt in tandpasta (maakt de tanden witter) . Lauwe saliethee,
gebruikt als gorgelmiddel, werkt genezend bij keelpijn en
ontstoken amandelen.
Ook als slaapmutsje is deze thee ideaal.
Extract van salie (olie) helpt bij reumatische pijnen en is ook
bloedzuiverend.
Helpt ook bij buikkrampen, tegen winderigheid, is
spijsverteringbevorderend en galaanmakend.
Is ook een goed hulpmiddel om PMS te voorkomen, helpt ook om de
kwaaltjes tijdens de menopauze wat te verlichten.
Opgelet:
Salie niet gebruiken tijdens de zwangerschap!
Salie heeft ook een versterkende werking op ons zenuwstelsel en is
daarom ook het perfect antistress middel.
Ook als schoonheidsmiddeltje bewijst Salie zijn diensten:
als haar spoelmiddel, vooral bij donkerharigen om de haren nog
donkerder en meer glanzend te maken.
het kan tevens gebruikt worden als lotion om de huid te reinigen
(eczeem, puistjes).
Deze kennismaking met Salie, zowel helend maar ook als
delicatesse, verduidelijkt toch wel dat ze haar naam van
“koningin” waardig kan dragen.
