Herfst is de tijd van de oprukkende verkoudheden. Verschillende eucalyptuspreparaten helpen ons, daar gemakkelijker weer van af te komen: snoepjes, etherische olie, thee, siroop, zetpillen. Maar wat is Eucalyptus eigenlijk voor een soort plant?

Eucalyptus globulus oftewel Tasmanische Blauwe Gom is een zeer snel groeiende, altijd groene loofboom met een rechte stam en meestal open, eerst kegelvormige, later afgeronde kroon. In tropische en subtropische gebieden bereikt hij een hoogte van 60 m, in Zuid-Europa hooguit 40 m. In Nederland worden door tuincentra eucalyptusboompjes aangeboden. Als je ruimte in de tuin hebt, is een dergelijk boompje wel aardig, want door de scherpe geur van zijn bladeren houdt hij vliegen en muggen op een afstand, zegt men.

Het geslacht Eucalyptus omvat ca. 600 soorten, die in Zuidoost-Australie en Tasmanië hele bossen vormen. Verder zijn zij inheems in Nieuw Zeeland, Oost-Indonesië, Brazilië en, Zuid-Afrika. Ook in het milde klimaat van de Middellandse Zee, Zuidwest-Engeland, Ierland en West-Schotland kunnen zij tijdens de winter overleven, bij ons alleen bepaalde, aan het kille klimaat van het gebergte gewende soorten.

De naam eucalyptus is afgeleid van het Griekse eu (mooi) en kalyptos (muts), en dat is gerelateerd aan de bloemen die uit meeldraden en stampers bestaan en samen op een muts lijken. Globulus betekent kleine knop, wat op het kapje van de vrucht slaat.

Eucalyptus globulus heeft twee verschillende soorten bladvormen: de jeugdbladeren zijn tegenoverstaand en eivormig, blauwgroen en wit berijpt, terwijl de daarna gevormde bladeren verspreid staan en leerachtig, lancetvormig, glanzend donkergroen en vaak sikkelvormig gebogen zijn. De bladeren bevatten olie, verteren moeilijk en bevatten looizuur, waardoor er geen onderbegroeiing mogelijk is, mits de afgevallen bladeren verwijderd worden.

De bloemen staan alleen of 3 bijeen in de bladoksels. Het zijn in het begin urnvormige, wit berijpte bloemknoppen met een deksel die uit 4 vergroeide kroonbladeren bestaat. Voor de bloei valt hij af, waarbij talrijke witte tot roodachtige meeldraden zichtbaar worden. Deze lijken op een muts.

De vruchten zijn tot 3 cm grote, houtige, veelzadige doosvruchten.

Door de snelle groei schilfert de stam gemakkelijk af, waardoor de stam grijs tot bruin gestreept lijkt.

Eucalyptusbomen worden daar waar zij inheems zijn vaak gebruikt om moerasgebieden droog te leggen en daarmee de malariamug te bestrijden. Deze bomen hebben een uitgebreid wortelstelsel die als een soort spons veel vocht op kunnen nemen. Het hout is bestand tegen aantasting door termieten. Het wordt ook veel gebruikt als grondstof voor papier.

De naam koortsboom duidt op het vroegere geloof dat men met eucalyptus koorts kon bestrijden. Tegenwoordig worden allerlei soorten eucalyptuspreparaten vervaardigd die helpen tegen: verkoudheden, aandoeningen van de luchtwegen, bronchitis. De gedroogde bladeren worden gebruikt als eucalyptusolie.

Eucalyptuspreparaten mogen niet gebruikt worden bij zwangerschap en ontstekingen in maag, darm, gal en lever.

Enigszins vorst bestendige soorten zijn eucalyptusbomen die tot 2000 m hoog in de Australische Alpen groeien:

Eucalyptus archerii bloeit met veel witte bloemen.

Eucalyptus gregsonia  heeft sikkelvormig blad en roodachtige takken.

Eucalyptus perriniana heeft  grote, ronde bladeren die om de tak heen groeien als ze jong zijn.

De dwergvorm Eucalyptus pauciflora ‘Nana ’wordt slechts 1,50 m.

Eucalyptus niphophila ‘Snowgun’ is bestand tegen vorst van -20 °C. Zijn bast schilfert af als hij ouder wordt. Zijn bladeren zijn langwerpig en de bladstelen rood. Hij kan per jaar 1 m groeien.

Eucalyptus debeuzevillei heeft blauwgroene bladeren met gele stelen.

Veel verkocht is Eucalyptus gunii met zijn kleine ronde blaadjes als de boom jong is en die later langwerpig worden. Om deze kleine blaadjes te houden, moet de boom ieder jaar gesnoeid worden. Hij kan tegen vorst tot – 14 ° C.

Eucalyptus houdt helemaal niet van ons schommelende klimaat in de winter. Zo kan het gebeuren dat door de wisseling van kou en mildere fasen de groei stagneert, de boom verpietert en misschien, hopelijk als struik terugkomt omdat in het onderste gedeelte van de stam uitlopers ontwikkeld worden.

Eucalyptus nicholii komt gemakkelijker terug als struik dan andere soorten.

Eucalyptus kan goed gesnoeid worden. Hij krijgt dan een struikvorm. De in de hoogte schietende boom moet goed vastgebonden worden aan een stevige paal ( b.v. met een oude nylonkous) omdat hij zeer gevoelig is voor harde wind. Dus het liefst staat hij op een beschutte plaats. Hij doet het eigenlijk op alle grondsoorten, is wel wat minder winterhard op veengrond omdat daar de groei wat later in het jaar stopt dan op zandgrond.