|
appelbessen |
1.Naamgeving (Aronia in diverse
talen)
-
Genus:
Aronia
-
Soort: prunifolia (x)
-
Synoniem: Aronia floribunda (Photinia)
-
Familie: Rosaceae, Rozenfamilie
-
Onderfamilie: Pomoideae, Appelachtigen/ pitfruit
-
Nederlandse naam: Appelbes, appelbesstruik, appelbesboom
-
Engels: appleberry
-
Duits: Apfelbeere, Kahle Apfelbeere
-
Herkomst: O. N. Am., (Rusland)
2.Appelbes als sierheester en vruchtheester
De sierheester Aronia of appelbes is een bekende
verschijning binnen het openbaar groen. Maar dat de plant ook voor
de particuliere tuin interessant is, is minder bekend. Vanwege de
goede gezondheid is bet bovendien een kansrijk gewas voor de
geïntegreerde boomteelt
Aronia
is een bladverliezende heester uit de rozenfamilie, die van nature
voorkomt in het oosten van Noord-Amerika. De sierwaarde ontleent
hij aan de witte bloesem in april - mei, het gezonde donkergroene
blad dat later een felle, meestal rode herfstkleur krijgt en de
eetbare rode of zwarte bessen.
Aronia melanocarpa
is een vrij kleine, vrijwel onbehaarde struik met zwarte eetbare
bessen.
Van deze hybride zijn in de afgelopen jaren een paar nieuwe
cultivars in de handel gekomen, die als fruitgewas worden geteeld
of als sierstruik. De hieronder besproken ‘Viking’ is er een van.
3.Vermeerdering van Aronia d.m.v. enten:
 Het
is mogelijk Aronia op een onderstam te enten. Op hoogstam,
halfstam of laagstam levert dit een aantrekkelijk, klein,
besdragend boompje op.
Op een korte onderstam blijft Aronia er uitzien als een heester,
maar groeit niet breed uit doordat hij geen ondergrondse uitlopers
kan maken. De geënte planten kunnen wel iets minder droogte
verdragen dan planten op eigen wortel.
Appelbessen groeien op bijna elke grondsoort, behalve zware klei
en dichtslempende, lemige zandgrond.
De voorkeur gaat uit naar lichte vochthoudende zandgrond. Hoewel
Aronia van nature liefst in de halfschaduw staat, doet hij het
goed in de volle zon, mits de grond niet te droog is.
Het is mogelijk de heester voor of na de winter te verplanten en
hij kan goed tegen snoei.
4.Winterharde en gezonde vruchtenstruik.
Aronia wordt in Rusland, Oost-Europa en Scandinavië veel
aangeplant als fruitgewas. Dat de planten uitstekend winterhard
zijn, is dan ook niet verwonderlijk. Planten in rust kunnen -30°C
overleven en zelfs de wortels van een container plant kunnen
ongeveer -10°C hebben.
Voor boomkwekers heeft de appelbes een aangename verrassing. Van
alle planten uit de familie Rosaceae is Aronia een
van de minst gevoelige voor bacterievuur. Verder is de plant
meestal gezond. Schimmelziekten (bijvoorbeeld bladvlekkenziekte)
komen voor, maar zijn alleen in warme, natte zomers een probleem;
ze zijn met een ruime plantafstand grotendeels te voorkomen.
Wanneer Aronia niet vlakbij Chamaecyparis wordt geplant,
zal roest geen kans krijgen.
Vanwege de hoge tolerantie voor ziekten en plagen is Aronia een
aantrekkelijk gewas voor de geïntegreerde of biologische teelt.
5.Appelbes met veel gebruiksmogelijkheden in de tuin
Voor de consument heeft de plant verschillende mogelijkheden.
Aronia op hoogstam, halfstam of laagstam veredeld als compact
sierboompje voor kleine tuinen bijvoorbeeld.
Omdat Aronia (vooral A. x prunifolia) een
gemakkelijk te verzorgen fruitgewas is, zouden planten op korte
onderstam aangeprezen kunnen worden voor volkstuintjes.
6.Plant- en teelttips:
-
Licht:
Zon of
halfschaduw
-
Hoogte:
1 tot 2 m
-
Bloeitijd:
Mei – juni,
bloeien vooral aan eenjarige twijgen
-
Bloemen:
witte kleur;
bloemtuilen van 20-30 cm; zelffertiel
-
Bodem pH:
Kalkarme
grond tot neutraal
-
Aard:
Lage heester
of stamboompje (indien geënt)
-
Plantkenmerken:
(Aronia
prunifolia) Vruchten zwart (aug. -sept.), herfstkleur rood
-
Vruchten:
Ronde bessen
van 10-12 mm dik; donkerrood en bij rijpheid zwartblauw en iets
berijpt; gelijkmatig rijp in augustus; vruchtgewicht 1-1.5 g;
Sap donkerrood, zeer sterk kleurend; vruchten zijn rijk aan
vitaminen, mineralen en suiker.
-
Snoeitips:
Het is
mogelijk de heester voor of na de winter te verplanten en hij
kan goed tegen snoei.
-
Gebruik:
Verwerking
(keuken): sap, confituur, jam, ..
 >>>
Aronia melanocarpa 'Viking' <<<
Een ca 1 a 2 m hoge compact groeiende struik met zeer rijke bloei.
Bloesem wit; in schermen, bloeit in mei-juni. Veel opvallend
grote, zwarte vruchten en een mooie wijnrode herfstkleur.
Zeer aan te bevelen ras, een voor de bloesem- en bessenproductie
uitgeselecteerde kloon. Rijk aan vitamine-C.
Dit klein blijvende struikje wordt in onze kwekerij
www.hortusconclusus.be op een stammetje van 1 m of 1,20 m
geënt; is in de lente bezaaid met een witte lekker geurende
bloesempracht, daarna verschijnen de zwarte eetbare bessen (je kan
er zeer lekkere confituur van maken maar… de vogels lusten ze ook
wel), daarna verschijnt de donkerrode herfstverkleuring.
Appelbessen kunnen worden geplant in de volle zon of in de
halfschaduw op allerlei grondsoorten, ook op drogere of vochtige
plaatsen. De bladeren worden in de herfst mooi purperrood. Het is
een Finse, zeer sterke cultivar die graag op vochtige gronden
groeit.
Toepassing en Gebruik
Zowel het blad, de bloesems én de bessen zijn goed te verwerken in
een bloemstuk, de plant is goed bestand tegen zeewind, de bloesems
kunnen als snijbloemen gebruikt worden. De plant verdraagt heel
gemakkelijk snoei maar door de trage groei hoeft dit niet altijd.
De bijen maken er lekkere honing van.
De
vruchten zijn eetbaar en heel lekker!
De planten zijn in container leverbaar en geënt op 1 m of 1.20 m
Gelezen in het
tijdschrift “De boomkwekerij” nr. 6 (februari - 1999) Auteur: M.
Hop en aangepast door
www.HortusConclusus.be voor dit artikel.
| 